Hai chữ 雾霾 (wùmái — Vụ Mai / smog) là từ vựng kinh hoàng nhất Bắc Kinh thập niên 2010 — đủ phổ biến để vào sách giáo khoa Tiếng Trung HSK 5. Easy Chinese AOEC bám sát những từ "thời sự" này, vì nắm được 雾霾 hôm nay nghĩa là đọc được cả 1 thập kỷ báo chí Trung Quốc viết về môi trường.

1. Mở Đầu: Sương Mù Khói Bụi (雾霾 - Vụ Man)

Cách đây 5-10 năm, từ vựng kinh hoàng nhất ở Bắc Kinh là 雾霾 (Wùmái - Smog / Khói bụi ô nhiễm). Vào mùa đông, do việc đốt than sưởi ấm ở các nhà máy công nghiệp xung quanh (Hà Bắc), Bắc Kinh chìm trong một lớp sương mù đặc quánh màu xám xịt. Chỉ số bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng "Nguy hiểm chết người". Hàng triệu người ra đường phải đeo mặt nạ phòng độc.

Rất may, vài năm gần đây, nhờ các biện pháp đóng cửa nhà máy than thép tay sắt của chính phủ, "Bầu trời xanh Bắc Kinh" đã quay trở lại.

2. Bắc Kinh Đang Chìm (北京下沉)

Vấn đề lớn hơn không nhìn thấy bằng mắt thường là 地面沉降 (Dìmiàn chénjiàng - Sụt lún đất). Theo dữ liệu vệ tinh, một số khu vực ở Bắc Kinh (như quận Triều Dương - Trung tâm tài chính) đang chìm xuống với tốc độ 11 cm mỗi năm.

Dự án 南水北调 (Nán shuǐ běi diào — Nam Thuỷ Bắc Điều) là một trong những công trình lớn nhất Trung Quốc đương đại. Khoá Tiếng Trung Tin Tức của Easy Chinese AOEC theo sát dự án này.

3. Nguyên Nhân: Hút Nước Ngầm Quá Mức (地下水耗竭)

Tại sao lại lún? Vì Bắc Kinh nằm ở một trong những vùng khô hạn nhất Trung Quốc. Để cung cấp nước ngọt cho hơn 21 triệu người, thành phố đã phải hút cạn kiệt các mạch nước ngầm (Tầng chứa nước). Khi nước bị hút đi, phần đất bên trên không còn lực đỡ và dần dần sụp xuống, làm nứt nẻ các tuyến đường sắt cao tốc và móng các tòa nhà chọc trời.

4. Dự Án "Nam Thủy Bắc Điều" (南水北调) Vĩ Đại

Để giải cứu Bắc Kinh khỏi cơn khát, Trung Quốc đang thực hiện siêu dự án đắt đỏ nhất hành tinh: Dự án Chuyển nước Nam - Bắc. Họ xây dựng hệ thống kênh đào và đường ống khổng lồ, bơm nước từ sông Dương Tử (Miền Nam nhiều nước) ngược lên hàng ngàn km để đổ vào các hồ chứa ở miền Bắc.

5. Kết Luận

Thiên nhiên có cái giá của nó. Sự bứt tốc kinh tế (GDP tăng trưởng 2 con số) của Trung Quốc được xây dựng trên sự đánh đổi về tài nguyên (Đất, Nước, Không khí). Từ vựng 环保 (Huánbǎo - Bảo vệ môi trường) hiện nay không chỉ là khẩu hiệu sáo rỗng, mà là vấn đề sinh tồn cốt lõi của thế hệ lãnh đạo Trung Quốc kế tiếp.