Câu Jack Ma gọi 996 là "福报" (fúbào — phúc báo) đã châm ngòi phong trào 躺平 (tǎngpíng — nằm phẳng) — một cú phản công ngôn ngữ kinh điển. Easy Chinese AOEC dạy đúng cặp đối lập 福报 - 躺平 này trong khoá Tiếng Trung Đời Sống Công Sở, vì học viên hiểu được cuộc đối đầu 2 từ là vào sâu được tâm lý 1 thế hệ trẻ Trung Quốc 2020s.

1. Mở Đầu: Chế Độ 996 Là Gì?

996 là viết tắt của: Làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày một tuần. Đây là văn hóa "Làm việc vắt kiệt sức" (Hustle culture) được các ông lớn công nghệ như Alibaba, Tencent, JD.com áp dụng triệt để. Tỷ phú Jack Ma từng gọi chế độ 996 là một "Phước lành" (福报) dành cho những người trẻ muốn đổi đời.

Trong văn hóa 996, việc tan làm lúc 6h chiều bị coi là lười biếng. Nhân viên cạnh tranh nhau (Nội quyển - 内卷 / Neijuan) bằng cách ở lại công ty thật khuya để sếp thấy sự cống hiến.

2. Sự Ra Đời Của "Nằm Phẳng" (躺平 - Tǎng Píng)

Áp lực quá mức dẫn đến đứt gãy. Khi giá nhà ở Thâm Quyến, Thượng Hải tăng cao đến mức dù có làm việc 996 cả đời cũng không mua nổi một căn hộ, giới trẻ Trung Quốc bắt đầu phản kháng. Phong trào 躺平 (Nằm phẳng) ra đời.

Nằm phẳng có nghĩa là: Không mua nhà, Không mua xe, Không kết hôn, Không sinh con, Không tiêu dùng xa xỉ, và Chỉ làm việc đủ sống. Họ từ chối tham gia vào cuộc đua chuột (Rat race) do giới tư bản thiết lập. Họ chọn một cuộc sống tối giản đến mức tận cùng để bảo vệ sức khỏe tâm thần.

Cụm 摸鱼 (mōyú — sờ cá) chỉ chiến thuật lười việc văn phòng. Khoá Tiếng Trung Lóng Văn Phòng tại Easy Chinese AOEC dạy hệ thống ngôn ngữ "chống đối" tinh tế.

3. Từ Lóng Của Dân Văn Phòng "Chống Đối"

Nếu bạn lướt các diễn đàn việc làm như Maimai (脉脉), bạn sẽ thấy vô số từ lóng của giới trẻ tìm cách lách luật 996:

• 摸鱼 (Mōyú - Bắt cá): Từ lóng chỉ hành động Lười biếng/Làm việc riêng trong giờ hành chính (Giả vờ gõ bàn phím nhưng thực chất đang đọc truyện, lướt web). "上班摸鱼" (Đi làm chỉ để câu giờ lãnh lương).
• 打工人 (Dǎgōng rén): Người làm thuê. Một từ mang tính chất tự trào (Tự chế giễu) sự cay đắng của kiếp làm công ăn lương. "早安，打工人！" (Chào buổi sáng, những kẻ làm thuê).
• 画大饼 (Huà dàbǐng): Vẽ bánh vẽ. Chỉ việc các Sếp hứa hẹn về tương lai huy hoàng, thưởng cổ phiếu để lừa nhân viên làm tăng ca không công.

4. Chiến Lược Sinh Tồn Tại Các Công Ty FDI Trung Quốc

Khi các công ty Trung Quốc sang Việt Nam, họ mang theo một phần văn hóa 996 (Thường được biến tướng thành việc nhắn tin công việc trên WeChat vào lúc 11h đêm). Để tồn tại, nhân viên người Việt phải biết cách "Từ chối có kỹ thuật" (Thái độ vẫn tốt nhưng vạch rõ ranh giới Work-Life Balance). Việc biết tiếng Trung giúp bạn đọc vị được các Sếp đang "Vẽ bánh" hay đang giao việc thực sự.

5. Kết Luận

Xã hội phát triển quá nhanh luôn đi kèm với những cái giá phải trả. Việc hiểu về 996 hay Nằm Phẳng giúp bạn có một góc nhìn sâu sắc về tâm lý của đồng nghiệp và quản lý người Trung Quốc. Dù bạn chọn cố gắng hết mình để thăng tiến hay chọn sự bình yên, tiếng Trung vẫn là công cụ bảo vệ bạn khỏi sự đào thải của một thị trường lao động ngày càng khốc liệt.