京杭大运河 (Jīng-Háng Dà Yùnhé — Đại Vận Hà Kinh-Hàng) dài 1.776 km là công trình thủy lợi cổ lớn nhất hành tinh — và là bài đọc kinh tế cổ đại tuyệt nhất khi dạy Tiếng Trung Lịch Sử. Easy Chinese AOEC khai thác kỹ những công trình hạ tầng này, vì học viên ghi nhớ qua những con số khổng lồ và hiểu được Trung Quốc đã "siêu cường hoá" từ trước Công nguyên.

1. Mở Đầu: Tầm Nhìn Điên Rồ Của Tùy Dạng Đế

Vào đầu thế kỷ thứ 7, hoàng đế Tùy Dạng Đế (nhà Tùy) đã huy động hàng triệu dân phu để đào một con kênh khổng lồ nối từ phương Bắc (lưu vực sông Hoàng Hà) xuống phương Nam giàu có (lưu vực sông Dương Tử). Dự án này mang tên 京杭大运河 (Jīng-Háng Dà Yùnhé - Đại Vận Hà Kinh Hàng), dài tới 1.776 km.

2. Vận Chuyển "Lương Thực" (漕运 - Tào Vận)

Tại sao phải đào kênh? Vì phương Bắc (Bắc Kinh, Lạc Dương) là trung tâm chính trị nhưng lại khô hạn, thiếu lúa gạo. Trong khi phương Nam (Giang Nam) thì trù phú, dư thừa lương thực. Đại Vận Hà ra đời để phục vụ 漕运 (Cáoyùn - Tào vận): Việc dùng thuyền chở hàng triệu tấn lúa gạo, muối và tơ lụa lên phía Bắc đóng thuế cho triều đình nuôi quân đội.

Cụm 漕运 (cáoyùn — tào vận / vận chuyển lương thực bằng kênh) là từ chuyên ngành quan trọng. Khoá Tiếng Trung Kinh Tế Cổ tại Easy Chinese AOEC bao trùm cả hệ logistics phong kiến.

3. Cấu Trúc Khóa Nước (Cửa Cống)

Vì địa hình Trung Quốc có độ dốc (Miền Tây cao, Miền Đông thấp), nước ở kênh đào không bằng phẳng. Người Trung Hoa đã phát minh ra hệ thống 船闸 (Chuánzhá - Âu thuyền / Cửa khóa nước) sớm nhất thế giới. Khi tàu đến khúc sông có mực nước chênh lệch, họ đóng cửa cống lại, bơm nước vào để nâng tàu lên ngang bằng với đoạn kênh phía trên, sau đó mới cho tàu đi tiếp.

4. Sự Hình Thành Các "Thành Phố Kênh Đào"

Nhờ có con kênh này, những thành phố cảng nhỏ bé đã bứt phá trở thành những siêu đô thị thương mại sầm uất thời Minh - Thanh như: Dương Châu (扬州), Tô Châu (苏州), Vô Tích (无锡). Nơi đây quy tụ các thương nhân giàu có nhất (Đặc biệt là các thương nhân buôn muối), những lầu các tửu điếm xa hoa và cả những thi nhân lãng mạn nhất.

5. Kết Luận

Vạn Lý Trường Thành sinh ra để phòng thủ chống lại quân ngoại xâm (đóng cửa), còn Đại Vận Hà sinh ra để lưu thông kinh tế (mở cửa). Nếu muốn hiểu được cội nguồn sức mạnh kinh tế nội địa và văn hóa sông nước của Trung Quốc, bạn bắt buộc phải hiểu được ý nghĩa của Đại Vận Hà.