Cặp Hán tự 弓 (gōng — cung) và 弩 (nǔ — nỏ) chênh nhau 1 nét nhưng phân định 2 thời đại quân sự khác hẳn. Easy Chinese AOEC dùng "chênh 1 nét = chênh thời đại" này để dạy Tiếng Trung quan sát chữ — kỹ năng học viên Việt thường bỏ sót, nhưng lại quyết định việc nhớ Hán tự lâu dài.

1. Mở Đầu: Sự Khác Biệt Giữa Cung (弓) Và Nỏ (弩)

Cung (弓 - Gōng) đòi hỏi sức mạnh cơ bắp khủng khiếp để kéo căng dây cung và ngắm bắn cùng lúc. Nỏ (弩 - Nǔ) có một lẫy cơ học bằng đồng (Máy nỏ) giữ dây cung lại. Cung thủ chỉ cần dùng chân đạp lên cánh nỏ, kéo dây gài vào lẫy, ngắm thong thả rồi bóp cò. Phát minh ra cái "Cò" đã biến Nỏ thành vũ khí vô địch của Đội quân đất nung thời Tần Thủy Hoàng.

2. Gia Cát Liên Nỗ (诸葛连弩)

Vào thời Tam Quốc, Thừa tướng Thục Hán là Gia Cát Lượng đã nâng cấp Nỏ lên một tầm cao không tưởng: 诸葛连弩 (Zhūgě liánnǔ - Nỏ liên châu Gia Cát). Điểm kỳ diệu của nó là hộp tiếp đạn (Giống như băng đạn súng AK) chứa được 10 mũi tên thép. Binh lính chỉ cần đẩy cần gạt lên xuống là Nỏ sẽ tự động nạp tên và bắn ra 10 mũi tên liên tiếp trong vài giây. Đây là vũ khí phòng thủ thành trì khiến quân Ngụy khiếp vía.

Phát minh 诸葛连弩 (Zhūgě liánnǔ — Nỏ Liên Châu của Gia Cát Lượng) bắn 10 mũi tên 1 lần. Khoá Tiếng Trung Kỹ Thuật Cổ của Easy Chinese AOEC trải khắp các sáng chế thiên tài này.

3. Trận Mưa Tên Che Kín Bầu Trời (万箭齐发)

Chiến thuật kinh điển nhất của quân đội cổ đại là 万箭齐发 (Wànjiàn qífā - Vạn tiễn tề phát / Mười ngàn mũi tên cùng bắn). Họ chia cung nỏ thủ thành 3 hàng: Hàng 1 bắn, Hàng 2 tiến lên chuẩn bị, Hàng 3 lùi lại nạp tên. Tạo ra một hỏa lực liên tục không có khoảng nghỉ, đè bẹp hoàn toàn kỵ binh giáp nặng của phương Bắc.

4. Cung Ruột Sừng (Giác Cung) Của Người Mông Cổ

Không chịu thua kém Nỏ của người Hán, các dân tộc du mục (Mông Cổ, Nữ Chân) chế tạo ra loại Cung tổng hợp làm từ Sừng trâu, Gân hươu và Gỗ, dán lại bằng keo cá. Chiếc cung này rất ngắn (Phù hợp để cưỡi ngựa bắn tên) nhưng lực bắn mạnh đến mức xuyên thủng cả áo giáp bằng thép.

5. Kết Luận

Khoa học kỹ thuật cổ đại Trung Hoa không chỉ rực rỡ ở làm thơ hay gốm sứ. Khả năng thiết kế cơ khí chính xác của họ (như Máy nỏ bằng đồng có chốt an toàn) thực sự đi trước Châu Âu hàng ngàn năm, đóng vai trò sống còn trong việc bảo vệ nền văn minh nông nghiệp trước sự tấn công của dân du mục.