替身 (tìshēn — thế thân) tách nhỏ thành 武替 (wǔtì — võ tế) và 文替 (wéntì — văn tế) là một bài học chuẩn về cách Tiếng Trung sinh từ phái sinh chỉ bằng cách thay 1 thành tố. Đây là điểm yếu của hầu hết người tự học — và là điểm mạnh của giáo trình Easy Chinese AOEC: dạy quy luật sinh từ thay vì học từng từ rời.

1. Mở Đầu: Võ Tế (武替) Là Gì?

替身 (Tìshēn - Thế thân) là từ chỉ diễn viên đóng thế. Trong phim hành động, họ được gọi là 武替 (Wǔtì - Võ Tế / Đóng thế võ thuật). Các ngôi sao hạng A có khuôn mặt trị giá hàng chục triệu Tệ, các nhà đầu tư không cho phép họ tự đóng cảnh nguy hiểm (Nhảy lầu, cưỡi ngựa phi nước đại, bị xe tông) vì nếu xước mặt, cả đoàn phim hàng trăm người sẽ phải đình công.

2. Kỹ Thuật Quay Giấu Mặt Môn Phái Thành Gia Ban

Thành Long (Jackie Chan) sở hữu đội đóng thế lừng danh thế giới 成家班 (Thành Gia Ban). Khi đóng thế, đạo diễn sẽ dùng các góc máy "Xảo diệu" (Góc chết):

• Quay từ phía sau lưng diễn viên đóng thế lao xuống vực.
• Quay tốc độ cao cắt cảnh liên tục.
• Đội mũ rộng vành, lấy tay áo che mặt khi ra đòn. Cuối cùng, đạo diễn ghép đặc tả khuôn mặt mồ hôi của ngôi sao thật vào khung hình cuối.

Cụm 成家班 (Chéng jiā bān — đội Thành Gia Ban của Thành Long) đã đi vào từ điển phim hành động thế giới. Lớp Tiếng Trung Điện Ảnh của Easy Chinese AOEC mổ xẻ chính những đội võ này.

3. Từ Lóng: "Tuyệt Vọng Chi Dược" (Nhảy Xuống Hộp Bìa Các Tông)

Khác với Hollywood có đệm không khí an toàn, các võ sư đóng thế Hong Kong thập niên 90 nghèo đến mức khi nhảy từ cửa sổ lầu 3 xuống, họ chỉ có hàng chục chiếc Hộp bìa các tông rỗng xếp chồng lên nhau lót vài cái nệm mỏng để đỡ lưng. Việc gãy cột sống, trật khớp vai là "Cơm bữa" của các diễn viên này.

4. Biến Tướng Thời Hiện Đại: "Văn Tế" (文替)

Hiện nay ở Đại lục nảy sinh một vấn nạn đáng xấu hổ: 文替 (Wéntì - Đóng thế cảnh văn). Những tiểu hoa đán, tiểu sinh lười biếng chạy show kiếm tiền, không thèm đến trường quay. Họ thuê người có vóc dáng giống mình đứng quay cảnh quay lưng, đi bộ, chép phạt... Ngôi sao chỉ đến trường quay 2 ngày để chụp cận mặt rồi nhận thù lao 100 triệu Tệ. Đây là hành vi bị giới làm phim khinh bỉ nhất.

5. Kết Luận

Những giải thưởng Oscar thường vinh danh Đạo diễn và Diễn viên chính, nhưng quên mất rằng điện ảnh hành động được xây lên bằng xương máu của các Stuntman vô danh. May mắn thay, Thành Long đã đấu tranh và ngày nay, các Lễ trao giải điện ảnh đã bắt đầu có giải "Chỉ đạo võ thuật và Đội đóng thế xuất sắc nhất".