九尾狐 (jiǔ wěi hú — Cửu Vĩ Hồ) bắt đầu từ Sơn Hải Kinh là linh thú điềm lành, sau bị Phong Thần Diễn Nghĩa hắc hoá thành yêu nữ — hành trình ngữ nghĩa kéo dài 3000 năm chỉ qua 1 hình tượng. Easy Chinese AOEC dùng các "hành trình từ vựng" siêu dài này trong khoá Tiếng Trung Văn Học, vì học viên thấy được cách 1 từ Hán đổi cảm xúc qua các triều đại.

1. Mở Đầu: Cửu Vĩ Hồ (九尾狐) Trong Sơn Hải Kinh

九尾狐 (Jiǔwěihú - Cáo chín đuôi) lần đầu xuất hiện trong cuốn sách cổ Sơn Hải Kinh. Cáo là loài vật có sự thông minh vượt bậc. Người xưa tin rằng cáo tu luyện 100 năm sẽ có 3 đuôi, 1000 năm sẽ mọc đủ 9 đuôi và có khả năng biến thành một thiếu nữ tuyệt sắc.

2. Tô Đát Kỷ Và Sự "Hắc Hóa" Của Hồ Ly

Hình tượng Cửu Vĩ Hồ hoàn toàn sụp đổ trong cuốn tiểu thuyết Phong Thần Diễn Nghĩa. Nữ Oa nương nương phái một con Cáo 9 đuôi nhập hồn vào nàng 苏妲己 (Tô Đát Kỷ) để mê hoặc Trụ Vương. Đát Kỷ đã dùng nhan sắc mị hoặc của mình xúi giục Trụ Vương xây dựng Tửu Trì (Ao rượu), Nhục Lâm (Rừng thịt) và bày ra những hình phạt tàn ác như Bào Lạc (Cột đồng nung đỏ), dẫn đến sự sụp đổ của nhà Thương.

Từ đó, từ 狐狸精 (Húlíjīng - Hồ ly tinh) trở thành một từ lóng mang tính chửi rủa, dùng để chỉ những người phụ nữ xinh đẹp nhưng lẳng lơ, chuyên đi phá hoại gia đình người khác (Tiểu Tam / Trà xanh).

Tô 苏妲己 (Sū Dájǐ — Tô Đát Kỷ) là nhân vật bị hồ ly nhập trong Phong Thần. Khoá Tiếng Trung Tiểu Thuyết Cổ tại Easy Chinese AOEC bao quát đủ Tứ Đại Cổ Điển + Phong Thần.

3. Trào Lưu Lãng Mạn Hóa Trong Phim Tiên Hiệp

Những năm gần đây, điện ảnh Hoa Ngữ đã "tẩy trắng" thành công cho Cửu Vĩ Hồ. Điển hình nhất là bộ phim 三生三世十里桃花 (Tam Sinh Tam Thế Thập Lý Đào Hoa). Nữ chính Bạch Thiển là Thượng thần của tộc Cửu Vĩ Bạch Hồ ở Thanh Khâu. Hình tượng hồ ly được miêu tả cực kỳ cao quý, chung tình, dám yêu dám hận.

4. Hồ Tiên (狐仙) Khác Hồ Yêu (狐妖)

Trong Đạo giáo dân gian (Đặc biệt ở vùng Đông Bắc), người ta phân biệt rất rõ: Hồ Yêu là cáo hút tinh khí hại người, còn 狐仙 (Hồ Tiên) là những con cáo tu luyện chính đạo, thường nhập xác vào các bà đồng để bói toán, chữa bệnh và ban tài lộc cho dân làng (Nằm trong Ngũ Đại Tiên: Cáo, Chồn, Nhím, Rắn, Chuột).

5. Kết Luận

Hồ Ly Tinh là phản chiếu những khát vọng và nỗi sợ hãi sâu kín nhất của người Á Đông về "Nữ quyền" và "Tính dục". Việc gọi một cô gái là "Hồ ly tinh" ở thời đại này đôi khi không hẳn là chửi bới, mà lại là sự công nhận ngầm về sức hút chết người của cô ấy.