Câu 黄金有价玉无价 (huángjīn yǒu jià yù wú jià — vàng có giá ngọc vô giá) là tục ngữ chuẩn 6 chữ đối xứng, dạy được cả ngữ pháp lẫn triết lý chỉ trong 1 lần đọc. Easy Chinese AOEC ưu tiên các tục ngữ 6-chữ-đối-xứng này khi dạy Tiếng Trung — vì cấu trúc "X có A, Y không A" lặp lại đến hàng chục biến thể trong cổ văn.

1. Mở Đầu: Vàng Có Giá, Ngọc Vô Giá (黄金有价玉无价)

Có một câu tục ngữ kinh điển: "黄金有价，玉无价" (Hoàng kim hữu giá, Ngọc vô giá). Nghĩa là vàng thì có thể cân ký để tính tiền, nhưng Ngọc thì không có một mức giá cố định nào cả. Giá trị của Ngọc nằm ở sự tinh khiết, độ lên nước (sáng bóng) và con mắt thưởng thức của người chơi.

2. "Quân Tử Tỷ Đức Ư Ngọc" (君子比德于玉)

Khổng Tử (Người sáng lập Nho giáo) là người đã đẩy vị thế của Ngọc lên tầm cao tâm linh. Ông nói: "Bậc quân tử lấy đạo đức so sánh với Ngọc". Tại sao lại vậy?

• Ngọc sờ vào thấy mát lạnh, nhưng cầm lâu lại ấm: Tượng trưng cho người quân tử bề ngoài uy nghiêm, nhưng bên trong nhân hậu.
• Ngọc cứng nhưng đập mạnh là vỡ nát: Tượng trưng cho khí tiết "Ninh ngọc toái, bất ngõa toàn" (Thà làm viên ngọc vỡ, còn hơn làm viên ngói nguyên vẹn) - không chịu luồn cúi.
• Ngọc càng đeo lâu trên cơ thể người (Dưỡng ngọc), ngọc sẽ hấp thụ linh khí và trở nên sáng bóng, đổi màu.

Câu Khổng Tử 君子比德于玉 (jūnzǐ bǐ dé yú yù — quân tử tỷ đức ư ngọc) là gốc của cả ngành chế tác ngọc. Khoá Tiếng Trung Nho Học của Easy Chinese AOEC nối triết lý với vật chất.

3. Phân Loại: Bạch Ngọc Điền và Phỉ Thúy (和田玉 与 翡翠)

Thế giới Ngọc của Trung Quốc chia làm 2 nhánh lớn nhất:

• 和田玉 (Hétián yù - Ngọc Hòa Điền): (Thuộc Tân Cương). Đây là loại "Ngọc mềm" (Nephrite). Giá trị cao nhất là 羊脂白玉 (Dương chi bạch ngọc - Ngọc trắng như mỡ cừu). Thời cổ đại (như thời Hán), người ta chỉ chuộng Bạch Ngọc để làm Ngọc tỷ truyền quốc cho Vua.
• 翡翠 (Fěicuì - Phỉ Thúy): Là loại "Ngọc cứng" (Jadeite), có màu xanh lục bảo trong suốt tuyệt đẹp. Phỉ Thúy thực chất nhập khẩu từ Myanmar, và nó chỉ thực sự trở nên điên cuồng nhờ sự lăng xê của Từ Hy Thái Hậu (Bà cuồng màu xanh của Phỉ Thúy hơn Bạch Ngọc).

4. Trào Lưu Đeo "Bình An Khấu" Của Gen Z

Giới trẻ hiện nay không thích đeo những mặt dây chuyền Phật Bà Quan Âm to tướng. Họ chuộng 平安扣 (Píng'ān kòu - Bình an khấu): Một miếng ngọc tròn, xỏ lỗ ở giữa, thắt dây chỉ đỏ đơn giản. Nó vừa mang tính thời trang Minimalist, vừa mang ý nghĩa cầu bình an, bảo vệ bản thân khỏi tà ma (Tích tà).

5. Kết Luận

Chữ Ngọc (玉) cấu tạo bằng chữ Vương (王 - Vua) thêm một dấu chấm (Quyền lực tối cao được phong ấn). Mua Ngọc ở Trung Quốc cực kỳ rủi ro vì hàng giả làm bằng thủy tinh ép nhựa nhan nhản. Nhưng việc tặng một chiếc vòng ngọc bích nguyên khối (Thủ trạc) cho con gái đi lấy chồng vẫn là truyền thống bất di bất dịch của mọi bà mẹ Á Đông.