折扇 (zhéshàn — Triết Phiến / quạt xếp) là vật phẩm hiếm hoi trong Tiếng Trung được nhập từ Nhật-Hàn rồi Hán hoá lại, tạo ra cả văn hoá đề thơ trên quạt thời Minh. Easy Chinese AOEC khai thác đúng những "vật phẩm nhập-Hán-hoá" này để dạy Tiếng Trung — học viên hiểu được cơ chế giao lưu văn hoá Đông Á chứ không nhìn Trung Quốc như khối đóng kín.

1. Mở Đầu: Chiếc Quạt Gấp (折扇 - Triết Phiến) Ra Đời Như Thế Nào?

折扇 (Zhéshàn - Triết Phiến / Quạt Gấp) thực chất không phải do Trung Quốc phát minh. Vào thời nhà Tống, nó được du nhập từ Nhật Bản và Cao Ly (Hàn Quốc) thông qua việc tiến cống. Ban đầu, người Hán chê nó là đồ của vùng man di, họ chỉ thích dùng 团扇 (Đoàn phiến - Quạt lụa hình tròn). Nhưng đến thời nhà Minh (Nhờ vua Chu Đệ lăng xê), Quạt xếp mới trở thành cơn sốt toàn quốc.

2. "Văn Nhân Nhã Sĩ" Và Trào Lưu Đề Thơ Lên Quạt

Quạt xếp trở thành "Vật bất ly thân" của các Nho sinh, Học giả (Văn nhân). Nan quạt thường làm bằng trúc, gỗ đàn hương hoặc ngà voi chạm khắc. Mặt quạt (Làm bằng giấy Tuyên hoặc lụa) là một không gian sáng tạo tuyệt vời.

Các tài tử thường mài mực, viết những câu thơ thể hiện chí hướng của mình hoặc vẽ một cành mai, cành lan lên mặt quạt. Đi đường gặp bạn tâm giao, họ sẽ mở quạt ra tặng cho nhau thay cho Card Visit (Danh thiếp) thời nay.

Đối lập 团扇 (tuánshàn — quạt tròn) phổ biến trước Đường-Tống. Khoá Tiếng Trung Đồ Vật Cổ tại Easy Chinese AOEC khai thác cặp đối quạt tròn-quạt xếp.

3. Từ Lóng Cổ Trang: "Súy Tụ Tát Phiến" (甩袖撒扇)

Hành động dùng một tay vẩy mạnh để chiếc quạt mở xòe ra tạo tiếng động lớn, kèm theo ánh mắt lạnh lùng được gọi là "Hất ống tay áo, xòe quạt". Đây là tư thế Sống ảo (Pose dáng) ngầu nhất của các Hiệp khách giang hồ. Trong tiểu thuyết võ hiệp, quạt có nan bằng sắt (Thiết phiến) còn là một thứ vũ khí cận chiến chí mạng chuyên để điểm huyệt hoặc phóng phi tiêu.

4. Sự Hồi Sinh Dưới Dạng Phụ Kiện Gen Z

Ngày nay, giới trẻ đu trend Hán Phục (Quốc triều) thường mua những chiếc quạt giấy khổng lồ (Dài tới 1 mét) chỉ viết đúng một chữ Hán siêu to để chụp ảnh, ví dụ: 暴富 (Bàofù - Phất lên / Giàu to), hoặc 佛系 (Fóxì - Hệ Phật / Chill, Không màn thế sự).

5. Kết Luận

Một chiếc quạt giấy xếp là sự kết hợp của 4 loại nghệ thuật: Nghề mộc (Làm nan quạt), Giấy thủ công, Thư pháp và Hội họa. Đừng mua những chiếc quạt in nilon rẻ tiền, hãy tìm mua một chiếc quạt giấy Tuyên được viết tay bằng mực Tàu thật sự tại phố cổ Hàng Châu để cảm nhận cái "Phong cốt" của người xưa.