变脸 (biànliǎn — Biến Kiểm) được Trung Quốc xếp vào danh sách "Tuyệt Mật Quốc Gia" — bí mật nghề ngang với công thức rượu Mao Đài. Tại Easy Chinese AOEC, chương trình Tiếng Trung Sân Khấu lấy Biến Kiểm làm điểm vào, vì học viên rất khó quên một bộ từ vựng đi kèm câu chuyện "đổi 20 mặt nạ trong 15 giây".

1. Mở Đầu: Biến Kiểm (变脸) Nguồn Gốc Từ Đâu?

变脸 (Biànliǎn - Biến Kiểm / Thay đổi khuôn mặt) là một tuyệt kỹ độc quyền của 川剧 (Chuānjù - Xuyên kịch / Kinh kịch của tỉnh Tứ Xuyên). Nó bắt nguồn từ truyền thuyết cổ đại, khi con người phải vẽ mặt nạ thú dữ bôi nhiều màu sắc để hù dọa dã thú trong rừng. Sau này, nó trở thành công cụ để thể hiện sự thay đổi cảm xúc đột ngột của nhân vật (Từ vui sang giận dữ, bất ngờ).

2. Bí Mật Đằng Sau Tốc Độ Thay Mặt Nạ

Bí quyết của Biến Kiểm là Tuyệt Mật Quốc Gia của Trung Quốc (Bị pháp luật cấm truyền dạy cho người nước ngoài). Tuy nhiên, về cơ bản, có 3 phương pháp thay mặt nạ:

• Bôi phấn (抹脸): Giấu bột màu trên lông mày, khi lấy tay vuốt mặt thì màu sẽ lan ra.
• Thổi bụi (吹脸): Thổi một luồng bột màu từ trong một chiếc hộp nhỏ vào mặt.
• Kéo chỉ (扯脸): Đây là kỹ thuật đỉnh cao nhất. Các lớp mặt nạ lụa siêu mỏng được may xếp chồng lên nhau bằng những sợi chỉ mỏng tàng hình giấu dưới lớp quần áo. Nghệ sĩ sẽ dùng một động tác giả (Phẩy quạt, vung tay) để đánh lạc hướng, tay kia giật sợi chỉ để lột lớp mặt nạ cũ giấu vào trong vạt áo.

川剧 (Chuānjù — Xuyên Kịch) khác hẳn 京剧 (Jīngjù — Kinh Kịch). Phân biệt được 2 dòng kịch là chuẩn của một học viên Tiếng Trung trình độ HSK 5 — và Easy Chinese AOEC dạy điều đó từ tuần thứ 2.

3. Từ 3 Mặt Nạ Lên Tới 20 Mặt Nạ

Ngày xưa, các bậc thầy chỉ có thể thay đổi 3-4 mặt nạ trong một lần biểu diễn. Nhưng với công nghệ vật liệu hiện đại (Lụa co giãn) và kỹ xảo tinh vi, các nghệ sĩ ngày nay có thể mang trên mặt hơn 20 lớp mặt nạ khác nhau và thay đổi liên tục theo nhịp nhạc dồn dập, thậm chí biến ra cả mặt nạ của Spider-man.

4. Một Nghệ Thuật Đang Bị Thương Mại Hóa Quá Mức

Ngày nay, bạn không cần phải mua vé vào nhà hát Tứ Xuyên để xem Biến mặt. Khi bạn vào chuỗi nhà hàng Lẩu Haidilao, các nhân viên phục vụ sẽ biểu diễn tiết mục này miễn phí tận bàn cho bạn xem. Việc phổ cập này giúp bảo tồn nghệ thuật, nhưng nhiều bậc thầy lo ngại nó sẽ làm mất đi tính thiêng liêng và bí ẩn của môn phái.

5. Kết Luận

Bất chấp việc ảo thuật phương Tây có thể làm ra những màn biến mất máy bay vĩ đại, sự hấp dẫn của Biến Kiểm nằm ở đôi bàn tay thủ công khéo léo và tốc độ ra đòn nhanh hơn cả phản xạ của mắt người. Nó chứng minh rằng: Ở phương Đông, những thứ tinh xảo nhất thường được giấu bên trong những lớp áo thùng thình nhất.